พบหลักฐานจุดแดงใหญ่คือต้นตอของแหล่งความร้อนลึกลับบนดาวพฤหัสบดี

ดาวพฤหัสบดี ดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะของเรามีข้อสงสัยที่ไม่มีคำอธิบายมานานหลายทศวรรษ นั่นคือ ทำไมอุณหภูมิที่ชั้นบรรยากาศชั้นสูงสุดจึงสูงมากทั้งๆที่มันอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์มากกว่าโลกถึง 5 เท่า แต่ตอนนี้นักวิทยาศาสตร์ได้พบหลักฐานบ่งชี้ว่าจุดแดงใหญ่ (Great Red Spot) นั่นเองที่ส่งความร้อนลึกลับนี้ออกมา

จุดแดงใหญ่ถูกค้นพบตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 มันคือพายุถาวรที่ชั้นบรรยากาศล่างสุดของดาวพฤหัส ขนาดและสีของมันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ครอบคลุมระยะทางประมาณสามเท่าของเส้นผ่าศูนย์กลางของโลก พายุก๊าซนี้หมุนด้วยความเร็วสูงสุดถึง 685 กิโลเมตรต่อชั่วโมง แต่ด้วยขนาดที่ใหญ่มากของมันจึงต้องเวลาถึง 6 วันจึงจะหมุนครบรอบ

jupiter-red-spot-heat-4

นักวิทยาศาสตร์รู้เรื่องอุณหภูมิที่สูงผิดปกติที่ชั้นบรรยากาศของดาวพฤหัสบดีตั้งแต่ 4 ทศวรรษที่แล้ว เมื่อยานวอยเอจเจอร์ได้บินผ่านและกล้องโทรทรรศน์ได้วัดอุณหภูมิของมันในปี 1970 ที่ชั้นบรรยากาศระดับความสูง 800 กิโลเมตร เหนือพื้นผิวที่เต็มไปด้วยพายุดาวเคราะห์ยักษ์ดวงนี้มีอุณหภูมิมากกว่า 537 องศาเซลเซียส ซึ่งสร้างความงุนงงสงสัยแก่นักวิทยาศาสตร์อย่างมาก

นักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยบอสตันของอังกฤษและมหาวิทยาลัยเลสเตอร์ได้ใช้กล้องโทรทรรศน์ในฮาวายทำการวัดระดับของแสงอินฟราเรดซึ่งไม่สามารถมองเห็นที่ดาวพฤหัสปล่อยออกมาเพื่อสร้างแผนที่ความร้อนของบรรยากาศชั้นบนของมัน James O’Donoghue จากมหาวิทยาลัยบอสตันกลับค้นพบสิ่งไม่คาดคิด

นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีอุณหภูมิที่สูงมากผิดปกติที่ระดับความสูง 800 กิโลเมตรเหนือจุดแดงใหญ่ มันสูงถึง 1,327 องศาเซลเซียส เกือบสองเท่าของอุหภูมิของบรรยากาศโดยรอบ ทำให้ O’Donoghue และทีมงานสงสัยว่าจุดแดงใหญ่ที่ด้านล่างส่งความร้อนมาให้ชั้นบรรยากาศด้านบน

“ตอนที่เห็นครั้งแรก ผมไม่เชื่อ” O’Donoghue กล่าว “มันต้องใช้เวลาทำงานอีกเป็นเดือนเพื่อโน้มน้าวพวกเราเอง แต่มันไม่อาจโต้แย้งได้จริงๆ นี่อาจจะเป็นสัญญาณบอกคุณว่ามีปฏิสัมพันธ์บางอย่างระหว่างบรรยากาศชั้นล่างและบรรยากาศชั้นบน”

“การเปลี่ยนแปลงความหนาแน่นรอบจุดแดงใหญ่จะส่งคลื่นออกไปในทุกทิศทาง” O’Donoghue กล่าวเพิ่มเติม “เราเชื่อว่าคลื่นเสียง (acoustic waves) เหล่านั้นเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดความร้อน เพราะคลื่นแรงโน้มถ่วงมีแนวโน้มที่จะส่งพลังงานไปทั่วดวงดาวมากกว่าจะส่งเป็นแนวตั้งขึ้นไปเหมือนคลื่นเสียง”

jupiter-red-spot-heat-3

นักวิจัยกำลังสร้างแผนที่อุณหภูมิของบรรยากาศชั้นบนของดาวพฤหัสอย่างต่อเนื่อง เพื่อหาความเชื่อมโยงระหว่างจุดร้อนในชั้นบรรยากาศข้างบนกับสภาพอากาศที่ปั่นป่วนที่ด้านล่าง พวกเขาหวังว่าจะสามารถตอบคำถามบางอย่าง เช่น ทำไมจุดร้อนจะปรากฏเฉพาะในช่วงครึ่งทางตอนเหนือของจุดแดงใหญ่ และมันจะร้อนอย่างคงที่หรือจะมีช่วงเวลาที่เย็นลง

 

ข้อมูลและภาพจาก newatlas, space


Leave a Reply

Your email address will not be published.