อ็องรี มาติส ศิลปินผู้สร้างสรรค์ศิลปะแนวใหม่ด้วยสีสันฉูดฉาดจัดจ้าน

อ็องรี มาติส (Henri Matisse) เป็นศิลปินผู้โดดเด่นในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 หนึ่งในผู้นำคนสำคัญของลัทธิโฟวิสม์ (Fauvism) และเป็นคู่แข่งคนสำคัญของ Pablo Picasso มาติสเป็นผู้สร้างสรรค์ภาพเขียนแนวใหม่ที่ใช้สีสันฉูดฉาดจัดจ้าน และมีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงสไตล์ไปตามแนวคิดที่ไม่เคยหยุดนิ่ง เขาทุ่มเทเวลาในการสร้างผลงานอันเป็นเอกลักษณ์อย่างยาวนานกว่า 6 ทศวรรษ แม้กระทั่งในช่วงบั้นปลายของชีวิตที่ต้องอยู่แต่บนเตียงกับรถเข็นเขียนภาพไม่ได้ เขายังทำงานศิลปะตัดกระดาษจนกลายเป็นผลงานศิลปะอีกแบบหนึ่ง มาติสได้รับการยกย่องเป็นหนึ่งในศิลปินชั้นนำแห่งยุคศิลปะสมัยใหม่

 
นักกฎหมายผู้เปลี่ยนเป็นศิลปิน

henri-matisse-early-works-01

 
อ็องรี มาติส เป็นชาวฝรั่งเศส เกิดเมื่อปี 1869 ที่เมืองเล็กๆในเขต Nord ทางเหนือสุดของฝรั่งเศสติดกับเบลเยียม พ่อของเขามีอาชีพค้าข้าว ในวัยเด็กมาติสไม่ได้สนใจทางด้านศิลปะ พอเรียนจบชั้นมัธยมในปี 1887 พ่อก็ส่งเขาไปเรียนด้านกฎหมายที่กรุงปารีสเป็นเวลา 2 ปีแล้วกลับมาทำงานในสำนักงานกฎหมายในเมือง Saint-Quentin ใกล้บ้านเกิด แต่แล้วชีวิตของเขาเริ่มพลิกผันเพราะในปีนั้นเองเขาต้องเข้าโรงพยาบาลเพราะเป็นไส้ติ่งอักเสบ

ในช่วงพักฟื้นอยู่ที่บ้านมาติสเริ่มหัดเขียนภาพ เขาลุ่มหลงการเขียนภาพมากจนตัดสินใจหันหลังให้กับการเป็นนักกฎหมายที่เรียนจบมาไปเริ่มเรียนศิลปะในปี 1891 ตอนอายุ 22 ปี มาติสเข้าเรียนที่สถาบัน Académie Julian ในกรุงปารีสเป็นลูกศิษย์ของศิลปินดังแห่งยุคนีโอคลาสสิก William-Adolphe Bouguereau ผู้สอนศิลปะตามหลักวิชา ต่อมาไปเรียนกับ Gustave Moreau ศิลปินในลัทธิสัญลักษณ์นิยมที่สถาบัน École des Beaux-Arts ผลงานในช่วงแรกส่วนใหญ่เป็นการเขียนภาพหุ่นนิ่ง (Still life) กับการคัดลอกผลงานของศิลปินชั้นครูในพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ ผลงานชิ้นเยี่ยมในช่วงแรกๆของเขาได้แก่ภาพ Woman Reading

 
บนเส้นทางการเรียนรู้และค้นหา

henri-matisse-early-works-06

 
แม้ว่ามาติสเรียนการเขียนภาพในสไตล์ดั้งเดิมแต่เขาไม่ได้ยึดติดกลับพยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ๆเพิ่มเติมอยู่เสมอ ปี 1896 มาติสไปหาจิตรกรชาวออสเตรีย John Russell ที่เกาะ Belle Île ทางตะวันตกของฝรั่งเศส เขาได้เรียนรู้ทฤษฎีสีจาก Russel รวมทั้งงานในสไตล์อิมเพรสชั่นนิสม์โดยเฉพาะผลงานของ Vincent van Gogh ปี 1898 เดินทางไปศึกษาผลงานของจิตรกรดังชาวอังกฤษยุคก่อน William Turner ที่กรุงลอนดอนตามคำแนะนำของ Camille Pissarro พี่ใหญ่ของกลุ่มศิลปินอิมเพรสชั่นนิสม์

มาติสชอบศึกษาและสะสมผลงานของศิลปินที่เขาชื่นชอบหลายคนอย่างเช่น Paul Gauguin, Vincent van Gogh และ Paul Cézanne และศิลปินเหล่านี้ก็เป็นแรงบันดาลใจในการสร้างผลงานของเขาด้วย นอกจากนี้เขายังชอบเทคนิควิภาคนิยม (Divisionism) และเทคนิคผสานจุดสี (Pointillism) ที่ Georges Seurat คิดค้นขึ้นและได้นำมาใช้ในผลงานของเขาหลายภาพ ผลงานเด่นของมาติสในช่วงนี้ได้แก่ภาพ The Dinner Table และ Nude in the Studio เป็นต้น

 
ผู้นำลัทธิโฟวิสม์ที่ใช้สีสันจัดจ้าน

henri-matisse-fauvism-period-01

 
ต้นทศวรรษ 1900 มาติสเริ่มพัฒนาสไตล์การเขียนภาพของตัวเอง เขาเลือกใช้สีเข้มสดตัดกันอย่างรุนแรงซึ่งให้ความรู้สึกสดใสร้อนแรงและดุดัน ผสมผสานเทคนิควิภาคนิยมกับเทคนิคการลงสีแบบ Cézanne สร้างเป็นผลงานที่แปลกใหม่แตกต่างไปโดยสิ้นเชิง เขาส่งผลงานภาพ Woman with a Hat และ The Open Window ร่วมแสดงในนิทรรศการศิลปะ Salon d’Automne ปี 1905 ซึ่งมีการแสดงผลงานของ Donatello ยอดประติมากรยุคเรอเนสซองส์ชาวอิตาลีในห้องเดียวกับภาพของมาติสและศิลปินที่มีแนวทางเดียวกับมาติสหลายคน นักวิจารณ์ศิลปะชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งถึงกับพูดว่า “Donatello chez les fauves (โดนาเตลโลท่ามกลางสัตว์ป่า)” คำว่า Fauvism จึงถูกใช้เรียกศิลปะในสไตล์ใหม่นี้

ในช่วงระหว่างปี 1904 – 1910 มาติสสร้างผลงานอันยอดเยี่ยมในแบบลัทธิโฟวิสม์จำนวนมากซึ่งล้วนเป็นภาพที่โด่งดังของเขาทั้งสิ้น อย่างเช่นภาพ Joy of Life, Blue Nude, Green Stripe และภาพ Luxury, Calm and Pleasure รวมทั้งภาพ The Dance ซึ่งเป็นหนึ่งในภาพที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของเขา มาติสกลายเป็นผู้นำลัทธิโฟวิสม์ที่โดดเด่นที่สุด แต่ลัทธิโฟวิสม์ได้รับความนิยมอยู่ไม่นานหลังปี 1910 ก็เริ่มเสื่อมสลายไป

 
สร้างสรรค์ศิลปะใหม่หลากไตล์

henri-matisse-successful-years-in-paris-01

 
ผลพวงจากความสำเร็จของผลงานในช่วงทศวรรษ 1900 ทำให้มาติสมีชื่อเสียงเป็นศิลปินดังที่มาแรงแข่งกับ Pablo Picasso ที่กำลังโด่งดังกับผลงานในแบบคิวบิสม์หรือบาศกนิยม แม้ว่าลัทธิโฟวิสม์เสื่อมความนิยมไปแล้วแต่ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อมาติสแต่อย่างใด เพราะเขายังคงก้าวต่อไปกับการสร้างสรรค์ศิลปะแบบใหม่หลากหลายแนว มีทั้งแบบบาศกนิยม สัญลักษณ์นิยม และศิลปะนามธรรม มาติสลดการใช้สีจัดจ้านที่ตัดกันอย่างรุนแรงลงแต่ยังคงการเขียนรูปทรงง่ายๆแบบ 2 มิติ ผลงานที่โดดเด่นในช่วงนี้ได้แก่ภาพ Bathers by a River, The Moroccans และภาพ The Goldfish เป็นต้น

มาติสชอบเดินทางไปศึกษาศิลปะและหาแรงบันดาลใจใหม่ๆในต่างแดน ปี 1906 เขาเดินทางไปยังประเทศแอลจีเรียเพื่อศึกษาศิลปะแอฟริกันและศิลปะพื้นบ้าน ปี 1910 ไปชมนิทรรศการศิลปะอิสลามที่ประเทศเยอรมันและไปศึกษาศิลปะของชาวมัวร์ที่ประเทศสเปนด้วย ปี 1912 และ 1913 เขาเดินทางไปศึกษาศิลปะที่ประเทศโมรอคโคถึงสองครั้งและดูเหมือนว่าเขาจะชื่นชอบศิลปะของชาวอาหรับมากเป็นพิเศษ ดังจะเห็นปรากฏอยู่ในผลงานของเขาในเวลาต่อมาเป็นจำนวนมากโดยเฉพาะภาพนางในฮาเร็ม (Odalisque) ในหลากหลายอิริยาบถ

 
มรสุมชีวิตของศิลปินกับนางแบบ

henri-matisse-riviera-period-01

 
ชีวิตของจิตรกรมักจะผูกพันอยู่กับนางแบบสาวสวยอยู่เสมอ มาติสมาอยู่ที่กรุงปารีสได้ไม่นานก็พบรักกับนางแบบสาว Caroline Joblau ทั้งคู่มีลูกสาวด้วยกันคนหนึ่งชื่อ Marguerite แต่ต่อมาก็เลิกรากันไป ปี 1898 มาติสแต่งงานกับ Amélie Noellie Parayre มีลูกชายอีก 2 คน ทั้ง Amélie และ Marguerite นั่งเป็นแบบให้กับมาติสอยู่บ่อยๆ ในปี 1917 มาติสย้ายครอบครัวออกจากกรุงปารีสไปอยู่ที่เมืองนีซใกล้ชายฝั่งริเวียราริมทะเลเมดิเตอร์เรเนียนทางตอนใต้ประเทศ

ชีวิตครอบครัวดำเนินไปด้วยดีจนถึงปี 1932 มาติสจ้าง Lydia Delectorskaya สาวน้อยชาวรัสเซียมาเป็นผู้ช่วยในสตูดิโอต่อมาก็นั่งเป็นแบบให้กับเขาด้วย ศิลปินวัย 65 ปีเกิดหลงรักนางแบบสาววัย 25 ปีจนมีความสัมพันธ์ลึกซึ้ง Amélie ยื่นคำขาดให้มาติสเลือก เขาตัดสินใจเลือกภรรยาทำให้ Lydia เสียใจมากถึงกับยิงตัวเองแต่ไม่ตาย ปี 1939 Amélie ขอแยกทางจบชีวิตแต่งงานนาน 41 ปี ต่อมา Lydia กลับมาอยู่กับมาติสเป็นทั้งคู่รัก นางแบบ ผู้จัดการส่วนตัว ดูแลบ้าน และอยู่กับเขาไปตลอดชีวิต

ทางด้านผลงานของเขาช่วงที่ใช้ชีวิตอยู่ที่ชายฝั่งริเวียรากลับมีความนุ่มนวลอ่อนโยนมากขึ้น มาติสเขียนภาพในหลากหลายเรื่องราวแต่ส่วนใหญ่เป็นภาพผู้หญิง ซึ่งมีทั้งแบบโป๊เปลือยในแทบทุกอิริยาบถนับร้อยภาพ และแบบที่ใส่ชุดสวยหรูในห้องที่ตกแต่งอย่างดีมีสีสันแปลกตาอีกจำนวนมาก อย่างเช่นภาพดัง Woman in a Purple Coat เป็นต้น ภาพนางในฮาเร็มในชุดวาบหวามส่วนใหญ่ก็เขียนขึ้นในช่วงนี้

 
ผู้ไม่ยอมแพ้แม้ต้องอยู่บนรถเข็น

henri-matisse-final-years-01

 
ปี 1941 มาติสต้องเข้ารับการผ่าตัดเพื่อรักษาโรคมะเร็งในช่องท้อง หลังจากนั้นเขาเคลื่อนไหวร่างกายไม่สะดวกต้องอยู่แต่บนเตียงกับรถเข็น แต่ก็ยังพยายามทำงานด้วยความยากลำบากถึงขนาดต้องใช้ไม้ยาวมาต่อกับดินสอเพื่อเขียนภาพ มาติสจึงหันไปทำงานศิลปะตัดกระดาษ เริ่มจากชิ้นเล็กๆจนเป็นชิ้นใหญ่ที่ซับซ้อนกลายเป็นผลงานศิลปะอีกแบบหนึ่งของเขา ผลงานศิลปะตัดกระดาษที่มีชื่อเสียงได้แก่ภาพ Sorrow of the King และ Beasts of the Sea เป็นต้น

ปี 1948 มาติสใช้เทคนิคศิลปะตัดกระดาษที่เขาเรียกว่า “เขียนภาพด้วยกรรไกร” ทำงานออกแบบตกแต่งโบสถ์ Chapelle du Rosaire de Vence ในเมือง Vence ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากบ้านพักของเขาในเมืองนีซ ต่อมาในปี 1952 มาติสสร้างพิพิธภัณฑ์ Matisse Museum ที่เมือง Le Cateau-Cambrésis ใกล้บ้านเกิดและมอบผลงานของเขาให้กับพิพิธภัณฑ์ 100 ชิ้นมีมูลค่าราว 14 ล้านดอลลาร์ มาติสเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจในปี 1954 ขณะมีอายุ 84 ปี

 
ผลงานการสร้างสรรค์ 6 ทศวรรษ

ตลอดชีวิตการทำงานอันยาวนานกว่า 6 ทศวรรษของมาติส เขามีผลงานมากกว่า 1,000 ชิ้น ส่วนใหญ่เป็นภาพเขียนซึ่งมีหลากหลายสไตล์แปรเปลี่ยนไปตามพัฒนาการของแนวคิดและเทคนิคที่เขาเลือกใช้ นอกจากนี้เขายังทำงานภาพพิมพ์กับงานประติมากรรมอีกด้วย และต่อไปนี้คือส่วนหนึ่งของผลงานอันยอดเยี่ยมจากฝีมือของศิลปินผู้โดดเด่นคนนี้

Early Works (1890 – 1900)

henri-matisse-early-works-01

Woman Reading

henri-matisse-early-works-02

Interior with a Top Hat

henri-matisse-early-works-07

Still Life with Black Knives

henri-matisse-early-works-04

Nude in the Studio

henri-matisse-early-works-05

Still Life with Books and Candle

henri-matisse-early-works-06

The Dinner Table

henri-matisse-early-works-03

The Maid

henri-matisse-early-works-09

Lemons and Bottle of Dutch Gin

Fauvism Period (1900 – 1910)

henri-matisse-fauvism-period-01

The Dance

henri-matisse-fauvism-period-02

Woman with a Hat

henri-matisse-fauvism-period-03

Self Portrait in a Striped T-shirt

henri-matisse-fauvism-period-04

Blue Nude

henri-matisse-fauvism-period-05

The Open Window

henri-matisse-fauvism-period-06

Green Stripe

henri-matisse-fauvism-period-07

Joy of Life

henri-matisse-fauvism-period-08

Carmelina

henri-matisse-fauvism-period-09

Luxury, Calm and Pleasure

henri-matisse-fauvism-period-10

The Dessert: Harmony in Red

henri-matisse-fauvism-period-11

Bathers with a Turtle

henri-matisse-fauvism-period-12

The Red Madras Headress

henri-matisse-fauvism-period-19

View of Collioure

henri-matisse-fauvism-period-14

Studio Interior

henri-matisse-fauvism-period-15

The Red Carpet

henri-matisse-fauvism-period-16

Luxembourg Gardens

henri-matisse-fauvism-period-17

Mountains at Collioure

henri-matisse-fauvism-period-18

Guitarist

henri-matisse-fauvism-period-13

The Young Sailor II

henri-matisse-fauvism-period-20

Still Life With A Purro

henri-matisse-fauvism-period-21

The Bridge

Successful Years in Paris (1910 – 1917)

henri-matisse-successful-years-in-paris-01

Bathers by a River

henri-matisse-successful-years-in-paris-02

Portrait of Madame Matisse

henri-matisse-successful-years-in-paris-06

Basket with Oranges

henri-matisse-successful-years-in-paris-04

The Goldfish

henri-matisse-successful-years-in-paris-05

The Red Studio

henri-matisse-successful-years-in-paris-03

Intérieur aux aubergines

henri-matisse-successful-years-in-paris-07

Window at Tangier

henri-matisse-successful-years-in-paris-08

Arabian Coffee House

henri-matisse-successful-years-in-paris-09

Trivaux Pond

henri-matisse-successful-years-in-paris-10

Madame Yvonne Landsberg

henri-matisse-successful-years-in-paris-11

Interior with a Goldfish Bowl

henri-matisse-successful-years-in-paris-12

The Moroccans

henri-matisse-successful-years-in-paris-13

Auguste Pellerin II

henri-matisse-successful-years-in-paris-14

The Conversation

henri-matisse-successful-years-in-paris-15

View of Notre-Dame

Riviera Period (1917 – 1940)

henri-matisse-riviera-period-01

Woman in a Purple Coat

henri-matisse-riviera-period-02

Interior at Nice

henri-matisse-riviera-period-03

La Blouse Roumaine

henri-matisse-riviera-period-04

Seated Odalisque

henri-matisse-riviera-period-05

The Music

henri-matisse-riviera-period-09

Odalisque

henri-matisse-riviera-period-07

Large Reclining Nude

henri-matisse-riviera-period-08

Poppies

henri-matisse-riviera-period-06

Lady in Blue

henri-matisse-riviera-period-10

Odalisque couchée aux magnolias

henri-matisse-riviera-period-11

Seated Odalisque, Left Knee Bent, Ornamental Background and Checkerboard

henri-matisse-riviera-period-12

In the Woods

henri-matisse-riviera-period-13

Self-portrait (1918)

henri-matisse-riviera-period-14

Robe violette et Anémones

henri-matisse-riviera-period-18

Tea

henri-matisse-riviera-period-16

The Artist and His Model

henri-matisse-riviera-period-17

The Black Table

henri-matisse-riviera-period-15

Odalisque with Raised Arms

Final Years (1940 – 1953)

henri-matisse-final-years-01

Sorrow of the King

henri-matisse-final-years-02

The Snail

henri-matisse-final-years-03

Beasts of the Sea

henri-matisse-final-years-04

The Sheaf

henri-matisse-final-years-05

Le Bateau (The Boat)

henri-matisse-final-years-06

The Creole Dancer

henri-matisse-final-years-07

Large Red Interior

henri-matisse-final-years-08

The Parakeet and the Mermaid

henri-matisse-final-years-09

Interior with Egyptian Curtain

henri-matisse-final-years-10

Blue Nude II

henri-matisse-final-years-11

Portrait of Lydia Delectorskaya

henri-matisse-final-years-12

Le Lanceur De Couteaux

อ็องรี มาติส เป็นศิลปินผู้โดดเด่นแห่งยุคศิลปะสมัยใหม่ มีผลงานอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวในสไตล์ที่แปลกแหวกแนวด้วยการใช้สีสดใสฉูดฉาดจัดจ้าน เขาเป็นทั้งเพื่อนและคู่แข่งคนสำคัญของสุดยอดศิลปินแห่งยุคอย่าง Pablo Picasso มาโดยตลอด มาติสได้รับการยกย่องเป็นหนึ่งในศิลปินผู้ทรงอิทธิพลมากที่สุดในศตวรรษที่ 20

henri-matisse-02

 

ข้อมูลและภาพจาก henri-matisse.net, wikipedia, henrimatisse.org

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *