ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอรา ศิลปินผู้คิดค้นเทคนิคผสานจุดสีต้นแบบลัทธิประทับใจใหม่

ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอรา (Georges-Pierre Seurat) เป็นจิตรกรในลัทธิประทับใจยุคหลังผู้คิดค้นเทคนิคการเขียนภาพแบบผสานจุดสี เขาใช้เทคนิคใหม่ที่พัฒนาขึ้นเขียนภาพ A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte ที่ต่อมากลายเป็นภาพที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของเขา ภาพนี้ยังได้รับยกย่องเป็นหนึ่งในภาพเขียนที่โดดเด่นที่สุดในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และถือเป็นจุดเริ่มต้นของศิลปะแบบใหม่ที่เรียกว่า Neo-impressionism อีกด้วย ภาพเขียนของเซอราแตกต่างจากศิลปินอื่นมากด้วยเทคนิคและสไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ถือเป็นอัจฉริยะด้านศิลปะอีกคนหนึ่งที่มีความคิดสร้างสรรค์สูงมาก แต่น่าเสียดายที่เขาอายุสั้นเสียชีวิตในขณะมีอายุเพียง 31 ปีเท่านั้น อย่างไรก็ตามผลงานที่เขาสร้างไว้ก็นับว่าโดดเด่นและน่าประทับใจอย่างยิ่ง

 
จิตรกรหนุ่มเริ่มสร้างชื่อด้วยภาพขาวดำ

georges-pierre-seurat-early-works-01

 
ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอรา เป็นชาวฝรั่งเศส เกิดเมื่อปี 1859 ที่กรุงปารีสในครอบครัวฐานะดี แม่มาจากครอบครัวที่ร่ำรวยส่วนพ่อเป็นเจ้าหน้าที่ด้านกฎหมายที่มีฐานะดีเช่นกัน เขาและพี่น้องเติบโตภายใต้การดูแลของแม่เป็นส่วนใหญ่เนื่องจากพ่อทำงานที่ต่างเมืองนานๆถึงจะกลับบ้านสักครั้ง เซอราเริ่มเรียนศิลปะที่โรงเรียนใกล้บ้านกับประติมากรฝีมือดีคนหนึ่งก่อนจะไปเข้าเรียนที่สถาบัน École des Beaux-Arts ในปี 1878 ภายใต้การสอนของ Henri Lehmann จิตรกรดังที่เป็นลูกศิษย์ของ Jean Auguste Dominique Ingres ผู้เป็นสุดยอดศิลปินในยุคนีโอคลาสสิก เขามีโอกาสเรียนอยู่ที่สถาบันแห่งนี้นานเกือบ 3 ปีก็ต้องหยุดเรียนเนื่องจากถูกเรียกตัวไปเป็นทหาร

หลังจากไปรับใช้ชาติประจำอยู่ที่เมือง Brest ราว 1 ปีเซอราได้กลับมาเช่าอพาตเมนต์อยู่ที่กรุงปารีสและเช่าสตูดิโอเขียนภาพร่วมกับเพื่อนศิลปินที่ชื่อ Edmond-François Aman-Jean เซอรามีฝีมือในการเขียนภาพขาวดำด้วยดินสอได้ดีเป็นพิเศษ ในช่วงเริ่มต้นอาชีพจิตรกรเขามีผลงานภาพขาวดำที่ยอดเยี่ยมอยู่หลายภาพ เช่น ภาพ The Artist’s Mother ซึ่งมีความโดดเด่นตรงที่ใช้การแรเงาสีดำเพียงอย่างเดียวสร้างเป็นภาพใบหน้าและมือของผู้หญิงที่สงบสุข เขาส่งภาพนี้เข้าร่วมนิทรรศการ Paris Salon แต่ถูกปฏิเสธ อย่างไรก็ตามผลงานภาพขาวดำชิ้นถัดมา Portrait of Edmond-François Aman-Jean ได้รับการยอมรับและได้ร่วมแสดงใน Paris Salon ปี 1883 นักประวัติศาสตร์ศิลปะบางคนยกย่องให้ภาพนี้เป็นหนึ่งในภาพลายเส้นบุคคลที่ยิ่งใหญ่แห่งศตวรรษที่ 19

 
ศิลปะใหม่จากวิทยาศาสตร์และอารมณ์

georges-pierre-seurat-mature-period-02

 
ขณะที่เซอราเพิ่งจะเริ่มต้นอาชีพจิตรกรนั้นกลุ่มศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ได้รวมตัวกันจัดนิทรรศการแสดงผลงานของกลุ่มไปหลายครั้งแล้ว เซอรามีโอกาสได้เข้าชมผลงานของกลุ่มศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ครั้งแรกในนิทรรศการครั้งที่ 4 ในปี 1879 ภาพเขียนของศิลปินรุ่นพี่ได้สร้างแรงบันดาลใจให้กับเขาไม่น้อย แนวทางการเขียนภาพของเขาจึงดำเนินไปในแบบเดียวกัน มีการเสนอเรื่องราวชีวิตในกรุงปารีสและชนบทโดยรอบโดยใช้สีสันที่สดใส เพียงแต่เขาไม่นิยมการจับภาพในชั่วพริบตาที่มองเห็นแบบศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ส่วนใหญ่ แต่กลับชอบที่จะครุ่นคิดพิจารณาด้วยหลักการทางวิทยาศาสตร์มากกว่า เขาศึกษาทฤษฏีสีและการมองเห็นของนักวิทยาศาสตร์ รวมทั้งการใช้ทฤษฎีสีในงานศิลปะของ Eugene Delacroix จิตรกรผู้โด่งดังยุคก่อนหน้าเขาด้วยเพื่อนำมาปรับใช้ในผลงานของตัวเอง จนในที่สุดเซอราสามารถพัฒนาเทคนิคที่ผสมผสานหลักทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์และการสื่ออารมณ์ในแบบเฉพาะตัวกลายเป็นศิลปะแนวใหม่

ปี 1883 เซอราได้เริ่มเขียนภาพ Bathers at Asnières ด้วยเทคนิคที่เขาพัฒนาขึ้นจากทฤษฎีสีและการมองเห็น แทนที่จะผสมสีต่างๆในจานสีจนได้สีที่ต้องการแล้วจึงใช้พู่กันเขียนลงบนภาพ เขากลับใช้การเขียนจุดสีเล็กๆสีต่างๆอยู่ติดๆกันลงบนภาพแทน กลุ่มของจุดสีเล็กๆเหล่านี้จะไปผสมกันกลายเป็นสีที่เขาต้องการภายในดวงตาของผู้ชม เช่น สีเขียวของหญ้าประกอบด้วยจุดที่มีสีเหลือง สีชมพู สีฟ้า และสีส้ม แต่ดวงตาของผู้ชมจะผสมสีเหล่านี้กลายเป็นสีเขียวสดใสของทุ่งหญ้าในฤดูร้อน นี่คือจุดเริ่มต้นของเทคนิคผสานจุดสี (Pointillism) การใช้เทคนิคใหม่นี้ทำให้ได้ภาพที่ดูนุ่มนวลแปลกตาเป็นศิลปะแนวใหม่ที่ต่างออกไปอย่างชัดเจน เซอราเขียนภาพ Bathers at Asnières เสร็จในปี 1884 และเสนอภาพนี้เข้าร่วมใน Paris Salon ปี 1884 แต่ถูกปฏิเสธอีกเช่นเคย ในปีนั้นเองเซอราจึงได้ร่วมกับศิลปินหัวก้าวหน้ารุ่นใหม่หลายคนที่มักถูกปฎิเสธจาก Paris Salon ทำการก่อตั้งสมาคมของตัวเองในชื่อ Société des Artistes Indépendants ต่อมาศิลปินกลุ่มนี้ได้มีบทบาทในวงการศิลปะอย่างสูงและมีการพัฒนาไปสู่ยุคศิลปะสมัยใหม่

 
ผลงานชิ้นเอกแปลกแหวกแนวล้ำยุค

georges-pierre-seurat-mature-period-01

 
ปี 1884 เซอราได้เริ่มเขียนภาพอันเป็นผลงานชิ้นเอกที่สร้างชื่อเสียงให้กับเขามากที่สุดคือภาพ A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte ภาพนี้เป็นภาพเขียนขนาดใหญ่กว้าง 2.07 x 3.08 เมตรแสดงบรรยากาศของชนชั้นกลางชาวปารีสเดินทอดน่องและพักผ่อนบนเกาะลากร็องด์ฌัตในแม่น้ำแซนที่มีทิวทัศน์สวยงาม โดยเขามุ่งเน้นไปที่ภูมิทัศน์ของสวนสาธารณะแห่งนี้อย่างพิถีพิถัน เซอราเขียนภาพร่างจำนวนมากกว่า 20 ภาพเพื่อศึกษาในเรื่องสี แสง และรูปแบบให้ออกมาดีที่สุด เทคนิคผสานจุดสีที่เขาได้เริ่มต้นไว้ในภาพ Bathers at Asnières ได้ถูกพัฒนาให้ดีขึ้นและนำมาใช้อย่างเต็มที่ในภาพนี้ เขานำภาพต้นฉบับมาแก้ไขปรับปรุงหลายครั้งจนเสร็จสมบูรณ์ในปี 1886 ใช้เวลาในการเขียนภาพนี้ถึง 2 ปี

ภาพ A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte ถูกนำไปจัดแสดงในนิทรรศการครั้งสุดท้ายของกลุ่มศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ในปี 1886 ด้วยเทคนิคผสานจุดสียังเป็นสิ่งใหม่และภาพเขียนมีความแปลกแหวกแนวล้ำยุคและแตกต่างจากผลงานของศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ค่อนข้างมาก ภาพนี้จึงถูกนำไปจัดแสดงแยกต่างหากอีกห้องหนึ่ง ภาพนี้ก็กลายเป็นหนึ่งในผลงานที่โดดเด่นของนิทรรศการครั้งนั้นและต่อมายังได้รับยกย่องเป็นหนึ่งในภาพเขียนที่โดดเด่นที่สุดในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 อีกด้วย และตัวเซอราเองก็ได้รับการยอมรับในทันทีว่าเป็นผู้นำของลัทธิประทับใจรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า Neo-Impressionism ปัจจุบันภาพนี้จัดแสดงอยู่ที่สถาบันศิลปะแห่งชิคาโก (Art Institute of Chicago) และเป็นหนึ่งในดาวเด่นประจำพิพิธภัณฑ์ชื่อดังแห่งนี้

 
ต้นแบบศิลปินยุคลัทธิประทับใจใหม่

georges-pierre-seurat-mature-period-04

 
เซอราใช้เทคนิคผสานจุดสีเขียนภาพที่ยอดเยี่ยมออกมาอีกจำนวนมากในหลากหลายแนวแต่ส่วนใหญ่จะเป็นภาพทิวทัศน์ตามสถานที่ต่างๆ มีผลงานที่โดดเด่นมากๆอย่างเช่นภาพ The Models ที่แสดงภาพนางแบบเปลือย 3 คนที่อยู่ในสตูดิโอในท่วงท่าที่เป็นธรรมชาติและผ่อนคลาย, ภาพ Circus Sideshow ซึ่งแสดงขบวนพาเหรดของละครสัตว์อันเป็นความบันเทิงยอดนิยมในสมัยนั้น รวมทั้งภาพ Gray Weather, Grande Jatte ที่แสดงทิวทัศน์ช่วงฤดูร้อนอันสวยงามของริมแม่น้ำแซนมองจากบนเกาะลากร็องด์ฌัตในวันที่มืดครื้ม ภาพชั้นยอดเหล่านี้ได้ปูพื้นฐานที่มั่นคงให้กับลัทธิผสานจุดสีและลัทธิประทับใจใหม่ รวมสร้างชื่อเสียงให้กับเขาจนกลายเป็นจิตรกรชั้นแนวหน้าแห่งยุค

ผลงานของเซอรายังมีอิทธิพลต่อศิลปินคนอื่นในยุคเดียวกันอีกจำนวนมากโดยเฉพาะศิลปินในกลุ่ม Société des Artistes Indépendants เช่น Paul Signac และ Henri-Edmond Cross เป็นต้น ปี 1884 เซอราได้พบกับ Paul Signac ศิลปินรุ่นน้องที่ชื่นชอบแนวคิดผสานจุดสีของเขามาก ทั้งคู่ช่วยกันพัฒนาเทคนิคผสานจุดสีให้ก้าวหน้ามากขึ้นและ Paul Signac ได้ใช้เทคนิคนี้สร้างผลงานจนกลายเป็นศิลปินคนสำคัญอีกคนหนึ่งในลัทธิประทับใจใหม่ นอกจากนี้ยังมีศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์อีกหลายคนที่ชื่นชอบในแนวคิดผสานจุดสีของเซอราและนำไปใช้ในผลงานของตัวเอง โดยเฉพาะศิลปินดังอย่างเช่น Vincent van Gogh และ Camille Pissarro ซึ่งมีผลงานที่ยอดเยี่ยมด้วยเทคนิคนี้เป็นจำนวนมาก

 
อัจฉริยะอายุสั้นสิ้นชื่อก่อนวัยอันควร

georges-pierre-seurat-later-years-01

 
เซอราพบรักและคบหากับนางแบบสาว Madeleine Knobloch ในปี 1888 เธอเป็นแบบให้กับเขาในภาพเขียนที่สวยแปลกตาชื่อภาพ Young Woman Powdering Herself เธอย้ายมาอยู่กับเขาแบบลับๆในปีถัดมาและมีลูกชายด้วยกัน 1 คนในปี 1890 ระหว่างนี้เซอราได้เขียนภาพชั้นยอดออกมาอีกหลายภาพได้แก่ The Eiffel Tower, Le Chahut (The Can-Can) และภาพ The Channel of Gravelines, Petit Fort Philippe เป็นต้น แต่แล้วเรื่องน่าเศร้าก็เกิดขึ้นขณะที่เขากำลังสร้างผลงานสำคัญอีกชิ้นหนึ่งคือภาพ The Circus เซอราเป็นโรคติดเชื้อและมีภาวะแทรกซ้อนจนเสียชีวิตไปในปี 1891 ขณะที่มีอายุเพียง 31 ปีเท่านั้น ลูกชายของเขาเสียชีวิตด้วยโรคเดียวกันในอีกสองสัปดาห์ต่อมา

ภาพ The Circus ที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์จึงกลายเป็นผลงานชิ้นสุดท้ายของเซอรา เขาเป็นอัจฉริยะด้านศิลปินอีกคนหนึ่งที่มีอายุสั้นต้องสิ้นชื่อก่อนวัยอันควร โดยเฉพาะเซอรามีอายุเพียง 31 ปีเท่านั้นซึ่งสำหรับศิลปินแล้วถือว่ายังไม่ถึงจุดสูงสุดของอาชีพด้วยซ้ำ อีกทั้งเขาเป็นพวกมีหัวก้าวหน้าชอบสร้างสรรค์สิ่งใหม่จึงนับว่าน่าเสียดายอย่างยิ่งที่เขาไม่มีโอกาสทำงานได้มากกว่านี้ การเขียนภาพด้วยเทคนิคผสานจุดสีเป็นงานละเอียดต้องใช้เวลามากกว่าปกติตลอดชีวิตของเซอราจึงมีผลงานภาพเขียนไม่มากนักแต่ก็เพียงพอที่จะทำให้เขาเป็นศิลปินที่โดดเด่นที่สุดอีกคนหนึ่งในช่วงปลายศตวรรษที่ 19

 
ผลงานโดดเด่นของต้นตำรับผสานจุดสี

จากจิตรกรเขียนภาพขาวดำด้วยดินสอฝีมือดีมาเป็นผู้คิดค้นเทคนิคผสานจุดสีและสร้างภาพเขียนที่สวยงามแปลกตาล้ำยุคสมัย เซอราจึงเป็นศิลปินอิมเพรสชั่นนิสต์ยุคหลังที่มีผลงานโดดเด่นมาก งานของเขามีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร เขาใช้สีสันในลักษณะต่างๆเพื่อเป็นภาษาในการบ่งบอกถึงอารมณ์ในภาพได้อย่างยอดเยี่ยม และต่อไปนี้คือส่วนหนึ่งของผลงานที่โดดเด่นของศิลปินผู้เป็นต้นตำรับเทคนิคผสานจุดสี

Early Works (1877 – 1883)

georges-pierre-seurat-early-works-01

Portrait of Edmond-François Aman-Jean

georges-pierre-seurat-early-works-02

Stone breakers, Le-Raincy

georges-pierre-seurat-early-works-03

The Artist’s Mother

georges-pierre-seurat-early-works-04

Angelica at the rock (After ingres)

georges-pierre-seurat-early-works-05

Landscape in the Île-de-France

georges-pierre-seurat-early-works-06

Summer

georges-pierre-seurat-early-works-07

Man with Hoe

georges-pierre-seurat-early-works-08

Head of a Young Girl

georges-pierre-seurat-early-works-09

Rainbow

georges-pierre-seurat-early-works-10

The Forest at Pontaubert

georges-pierre-seurat-early-works-11

Farmers at Work

georges-pierre-seurat-early-works-12

Clothes on the Grass

georges-pierre-seurat-early-works-13

The Bridge – View of the Seine

georges-pierre-seurat-early-works-14

The Black Horse

georges-pierre-seurat-early-works-15

Vase of Flowers

Mature Period (1883 – 1888)

georges-pierre-seurat-mature-period-01

A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte

georges-pierre-seurat-mature-period-02

Bathers at Asnières

georges-pierre-seurat-mature-period-03

Corner of the Harbour of Honfleur

georges-pierre-seurat-mature-period-04

The Models

georges-pierre-seurat-mature-period-05

Circus Sideshow

georges-pierre-seurat-mature-period-09

Morning walk (The Seine near Courbevoie)

georges-pierre-seurat-mature-period-07

Gray Weather, Grande Jatte

georges-pierre-seurat-mature-period-08

Race in Grandcamp

georges-pierre-seurat-mature-period-06

Model in Profile

georges-pierre-seurat-mature-period-10

Port-en-Bessin, avant-port, marée haute

georges-pierre-seurat-mature-period-11

Basbutin beach near Honfleur

georges-pierre-seurat-mature-period-12

The Bridge at Courbevoie

georges-pierre-seurat-mature-period-13

The English Channel at Grandcamp

georges-pierre-seurat-mature-period-14

Hospice and lighthouse in Honfleur

georges-pierre-seurat-mature-period-15

La Grande Jatte

georges-pierre-seurat-mature-period-16

Entrance of The Port of Honfleur

georges-pierre-seurat-mature-period-17

Low Tide at Grandcamp

georges-pierre-seurat-mature-period-18

Port-en-Bessin, Harbor at Low Tide

georges-pierre-seurat-mature-period-19

Le Bec du Hoc, Grandcamp

georges-pierre-seurat-mature-period-23

Sunday at Port-en-Bessin

georges-pierre-seurat-mature-period-21

Evening, Honfleur

georges-pierre-seurat-mature-period-22

The Harbour and the Quays at Port-en-Bessin

georges-pierre-seurat-mature-period-20

Port-en-Bessin, Entrance to the Harbor

georges-pierre-seurat-mature-period-24

The Seine at La Grande Jatte

Later Years (1888 – 1891)

georges-pierre-seurat-later-years-01

The Circus

georges-pierre-seurat-later-years-02

The Channel of Gravelines, Petit Fort Philippe

georges-pierre-seurat-later-years-03

Le Chahut (The Can-Can)

georges-pierre-seurat-later-years-04

Young Woman Powdering Herself

georges-pierre-seurat-later-years-05

The Channel at Gravelines, Evening

georges-pierre-seurat-later-years-06

The Channel at Gravelines, in the Direction of the Sea

georges-pierre-seurat-later-years-07

The Eiffel Tower

georges-pierre-seurat-later-years-11

The Channel at Gravelines, Petit-Fort-Philippe

georges-pierre-seurat-later-years-09

Gravelines. Grand Fort Philippe

georges-pierre-seurat-later-years-13

Gravelines Channel

georges-pierre-seurat-later-years-08

View of Le Crotoy, from Upstream

georges-pierre-seurat-later-years-12

Portrait of Paul Signac

georges-pierre-seurat-later-years-10

View of Crotoy, the Valley

georges-pierre-seurat-later-years-14

L’homme à femmes

georges-pierre-seurat-later-years-15

Moored Boats and Trees

ในลัทธิประทับใจยุคหลังศิลปินต่างคิดค้นสไตล์ในการเขียนภาพที่แตกต่างกันออกไป ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอราเป็นศิลปินอีกคนหนึ่งของยุคนี้ที่เข้ามาเพิ่มความหลากหลาย ด้วยเทคนิคผสานจุดสีที่เขาคิดค้นพัฒนาขึ้นทำให้ผลงานของเซอรามีความโดดเด่นและเป็นต้นแบบของลัทธิประทับใจใหม่ที่มีศิลปินจำนวนมากเข้ามาร่วมสร้างสรรค์ผลงานในสไตล์นี้ แนวคิดของเซอรายังมีอิทธิพลต่อศิลปินในยุคศิลปะสมัยใหม่ในช่วงต่อมาอีกด้วย

georges-seurat-02

 

ข้อมูลและภาพจาก wikipedia, newworldencyclopedia, impressionistarts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *